عباس قديانى

337

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

از طرف ديگر مورخين اسلام اطلاعاتى راجع به تاريخ يهود و افسانه‌هاى ملى ايران حاصل نمودند و ترجمهء « خداينامه » و كتب ديگر از فارسى به عربى باب تحقيقات را باز كرد . حمد الله مستوفى شاعر و مورخ و جغرافيادان ايران در قرن هشتم ه . ق . وى اهل قزوين بوده است و خاندانش غالبا مستوفيان و متصديان امور ديوان بوده‌اند . خود وى چندى به صحبت خواجه رشيد الدين فضل الله وزير رسيده و از جانب او يك چندى متصدى ماليات قزوين و زنجان و ابهر و طارمين شده است . از آثار او سه كتاب باقى مانده است . 1 - تاريخ گزيده ، كه آن را به سال 730 ه . ق . به نام خواجه رشيد الدين تمام كرده است . 2 - ظفرنامه ، كه تاريخ منظومى است به وزن شاهنامه ، و آن را به سال 735 ه . ق . تمام كرده است . 3 - نزهة القلوب ، كه كتابى است در هيئت و جغرافيا ، به فارسى و آن را در 740 به پايان آورده است . حمزه بيگ تركمان از امراى سلسله آق‌قويونلو ، پسر قراعثمان . بعد از وفات پدر مدعى و منازع برادرش على تركمان شد ، و او را به دربار سلطان عثمانى منهزم نمود . حمزه ميرزاى صفوى پسر و وليعهد شاه سلطان محمد صفوى . در دورهء سلطنت پدرش كفايت و رشادت بسيار از خود نشان داد . دوبار هجوم تركان عثمانى را در آذربايجان دفع كرد . وى در نزديك گنجه به دست دلاك جوانى به نام خدايوردى به قتل رسيد . قاتلش را شاه سلطان محمد به دست خود قصاص كرد . و جسد حمزه ميرزا را مقبرهء شيخ صفى الدين اردبيلى در اردبيل به خاك سپردند . حمزهء اصفهانى حمزه بن الحسن الاصفهانى در 270 ه . ق . در اصفهان تولد يافت . سال وفاتش محققا معلوم نيست و گمان مىكنند بين 350 ، 360 ه . درگذشته . از تأليفات او « تاريخ سنى ملوك الارض و الانبياء » است كه راجع به دورهء ساسانى اطلاعات گرانبهايى مىدهد . حمورابى يكى از بزرگترين پادشاهان سلسلهء بابلى كه از 2123 الى 2080 ق . م . سلطنت كرد . ( سلسلهء اول آمورى كه حمورابى ششمين آنان بود ) . از مهمترين سر مجسمه حمورابى پادشاه بابل